Təhsil müəssisələri və təhsilverənlər arasında sağlam rəqabətin və innovativ fəaliyyətin stimullaşdırılması məqsədilə Azərbaycan Respublikasının Təhsil Nazirliyi dövlət tam orta ümumi təhsil müəssisələri və təşkilati-hüquqi formasından asılı olmayaraq bütün ümumi təhsil müəssisələrində çalışan pedaqoji işçilər üçün “Təhsildə inkişaf və innovasiyalar üzrə VI qrant müsabiqəsi”nin qaliblərindən biri də “ Şagirdlərə qarşı psixoloji zorakılıqla mübarizə ” layihəsidir. Layihə rəhbəri Sabirabad rayon Y.Ağayev adına Zəngənə kənd tam orta məktəbinin direktoru Eyvaz Gözəlovdur. Layihənin əsas məqsədi ümumtəhsil məktəblərində təhsil alanların psixoloji zorakılığın azaldılması, müəllim- şagird kontekstində psixoloji durumun ələ alınması və məktəb daxilində psixoloji dəstəyin verilməsidir
Hər bir uşağın fiziki və psixoloji zorakılıqdan azad yaşama hüququ vardır. BMTnin Uşaq Hüquqları Konvensiyasında (UHK) dövlətlərdən uşağın zorakılıqdan qorunması üçün bütün lazımi tədbirlərin görülməsi tələb edilir. Uşaqlar məktəbdə yaşlarından, dillərindən və mədəniyyətlərindən asılı olaraq müxtəlif yollarla zorakılığa məruz qalırlar. Məktəblərdəki zorakılıq ümumi məktəb iqliminə zərər verən və şagirdlərin təhlükəsiz bir mühitdə təhsil alma hüquqlarını pozan qorxulu bir münasibətdir. Zorakılıq olan bir mühitdə uşaqlar təlim nailiyyətləri və ictimailəşməni uğurla yerinə yetirə bilməzlər. Zorakılığın qarşısının alınması və aradan qaldırılmasında təhsil mühüm rol oynayır. Rəsmi statistikaya görə, ümumi təhsildə hüquq pozuntuları və zorakılığın əsas səbəbləri anti-sosial davranış, ailədə nəsil boşluqlarının baş verməsi və yetkinlik yaşına çatmayanların cinayətidir. Avropa Şurasında uşaqlara insan hüquqları və demokratik vətəndaşlıq haqqında maarifləndirmə yolu ilə məktəblərdə zorakılığın aradan qaldırılması hədəflənir. Məktəblərdəki zorakılıq uşaqlara qarşı təzyiqlərin ən görünən formalarından biridir: Psixoloji zorakılıq, o cümlədən, şifahi təhqir; cinsi zorakılıq, o cümlədən, təcavüz və cinsi təcavüz; kiberhücum da daxil olunmaqla bir çox zorakılıq forması daxildir. Cinsi və sosial normalar və gəlir bərabərsizliyi, məhrumiyyət, marginallaşma kimi geniş struktur və kontekstual amillər kimi fiziki, psixoloji və cinsi zorakılıqlar daxildir. Uşaqların yaşadığı fiziki, cinsi, emosional, psixoloji, mənəvi, mədəni və ya şifahi zorakılıq ya bir dəfə baş verə bilər, ya da aylar-illərlə davam edə bilər. Bundan əlavə, məktəbdə zorakılıq psixoloji çatışmazlıqlar səbəbindən yarana bilər. Məktəb zorakılığının başqa bir səbəbi zorakı mediadır. Bəzən zorakı televiziya proqramlarının və video oyunların təsiri cəmiyyətdə, əsasən, qiymətləndirilmir. Televiziyada təbliğ olunan dayaz proqramlar və şou biznesin mənfi təsirləri zorakılığı yaradan səbəblərdəndir. Psixoloji zorakılıq insanın “Mənlik şüuru”, özünə olan hörməti və sevgisi və özünü düzgün qavramasını ciddi şəkildə təxribata məruz qoyur.
Layihədən gözlənən nəticə
Məktəb psixoloji mühitinə şagird-şagird zorakılığı üçün ən vacib amil kimi böyüklər tərəfindən asan şəkildə nəzarət edilməsi olacaqdır. Tədqiqatlar sübut edir ki, kiçik məktəblər və ya siniflərin zorakılıq səviyyəsinə təsir göstərməsinə dair az araşdırma dəlilləri vardır. Digər bir amil kimi, şagirdlərin istifadə etdikləri ərazilərin yaxşı görünməsi onlarda müsbət emosiya yaradacaq. Nəzarətdə işçi heyətin pozitiv münasibəti öz rolunu daha çox nümayiş etdirməlidir. Müraciətlər və sorğu-sualların və uşaqlarla davranışların etik çərçivədə olması üçün müəllimlərə də nəzarətçi təlimlərinin keçirilməsi faydalı olacaqdır.